حجاب از منظر قرآن

عین و بصر :


در این آیات از کلمه ی «ابصار» استفاده شده که مفرد آن «بصر» است.در زبان عربی دو کلمه ی «عین»و«بصر» هر دو به چشم اشاره می کنند،اما «عین» که معادل فارسی آن «چشم» است،خود چشم را به عنوان عضوی از بدن انسان معرفی می کند و «بصر» که معادل فارسی آن «دیده» است،اشاره به عمل چشم یعنی همان «دیدن» دارد.

غض و غمض :

در این دو آیه کلمه ی «یغضوا» و «یغضضن» هر دو از ماده ی «غضّ» گرفته شده اند. دو لغت «غض»و«غمض» در مورد چشم به کار می روند اما معنای واحدی ندارند.کلمه ی «غمض» به معنای بر هم گذاردن پلک ها است و با کلمه ی «عین» می آید.همان طور که گویند:«غمض عین کن» که در ادبیات فارسی کنایه از صرف نظر کردن است.کلمه ی «غض» به معنای کاهش دادن است و با کلمه ی «بصر» می آید.همان طور که گویند:«غض بصر کن» یعنی نگاه خود را کاهش بده و خیره به چیزی نگاه نکن.

قرآن کریم نیز در آیه ی 19 سوره ی لقمان می فرماید:« وَ اغْضضْ مِن صَوْتِکَ» یعنی «و صدایت را آهسته ‏ساز».

بنا بر دستور قرآن،مؤمنان،هنگام صحبت کردن با طرف مقابل نباید به او خیره نگاه کند بلکه باید نگاه خود را کاهش دهد؛البته این در صورتی است که طرف مقابل حجاب اسلامی را رعایت کرده باشد.در غیر این صورت،اگر حجاب طرف مقابل به گونه ای باشد که در صورت نگاه کردن،احتمال گناه و خطا وجود داشته باشد،به هیچ وجه نباید این نگاه کردن را ادامه دهند.لازم به تذکر است که از نظر دین مبین اسلام هر نوع نگاه کردن با هدف لذت جویی، حرام است.

زینت :

در آیه ی دوم در بحث مفصلی پیرامون پوشش در زنان می فرماید:« وَلَا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ »یعنی «و زیورهاى خود را آشکار نگردانند».

در باب معنی زینت معانی متعدد بیان شده است که اعم و اهم آن عبارت است از طلا و جواهرات و آرایش هایی که مصداق آن در گذشته سرمه،حنا و خضاب بوده و امروزه آن چیزی است که مشاهده می کنیم.(آن چه عیان است، چه حاجت به بیان است!!!)

بنابراین زنان موظف اند که زینت های خود را بپوشانند.اما در خصوص این وظیفه،همان طور که در آیه ی دوم بیان شده است، دو استثناء ذکر شده است :


   ١.  «إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا»یعنی « مگر آنچه که طبعاً از آن پیداست .»

در باب این که آن زینت های آشکار و پیدا که پوشانیدنشان بر زنان واجب نیست کدام یک از زینت ها هستند،ائمه (ع)نظرات واحد داده اند.از جمله:

  •        امام صادق(ع) می فرماید:«زینت آشکار عبارت است از سرمه و انگشتر»(کافی- ج5-ص521///وسائل الشیعه- ج3-ص25)
  •          امام باقر(ع) می فرماید:«زینت آشکار عبارت است از جامه،سرمه،انگشتر و خضاب دست ها»(تفسیر صافی)

از طرفی در کتاب اصول کافی/ج5/ص521 و وسائل الشیعه/ج3/ص25 از امام صادق(ع) در مورد این که نگاه کردن به چه قسمت از بدن زن برای مرد جایز است،در صورتی که محرم او نباشد؟ فرمود :«چهره و دست ها از مچ تا نوک انگشتان»

       ٢.   محارم

غالب این اشخاص که در این آیه نام برده شده اند،همان کسانی هستند که در فقه به نام محارم خوانده می شوند و از این قرارند:

  •      بعولتهن : شوهران           
  •    آبائهن: پدران                         
  •    آباء بعولتهن : پدرشوهران
  •        ابنائهن : پسران                         
  •   ابناء بعولتهن : پسران شوهر              
  •    اخوانهن : برادران
  •      اخواتهن : خواهران              
  •    نسائهن : زنان                      
  •    ما ملکت ایمانهن : بردگان و مملوکان
  •     التابعین غیر اولی الاربة : افراد سفیه که رغبت به زن ندارند.
  •        الطفل الذین لم یظهروا علی عورات النساء : کودکانی که از امور جنسی بی بهره اند.           

بنابراین ،زن، می تواند در مقابل محارم خود پوششی سبک تر و راحت تر داشته باشد اما در مورد اینکه حدود این پوشش چگونه است،علما و فقها نظرات متعدد داده اند که اشتراک آن ها این است که از ناف تا زانو باید از محارم غیر شوهر پوشانده شود.

کیفیت پوشش :

در قسمتی از آیه می فرماید :« وَلْیَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُیُوبِهِنَّ » یعنی  «و باید روسرى خود را بر سینه خویش [فرو] اندازند ».

مقصود از این عبارت پوشانیدن سر و گردن و گریبان است؛زیرا در زمان پیامبر(ص)،زنان اعراب، پیراهن هایی می پوشیدند که گریبان و سینه را نمی پوشاند.هم چنین روسری های خود را به گونه ای می پوشیدند که گوش ها وبناگوش ها وگوشواره ها نمایان می شد.بنابراین این آیه به زنان مؤمن دستور می دهد که پوشش خود را به گونه ای قرار دهند که فقط همان مقدار مجاز،یعنی گردی صورت و دست ها از مچ تا نوک انگشتان،نمایان باشد و اجزای دیگر نمایان نباشد.

***

در ادامه می فرماید:« وَلَا یَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِیُعْلَمَ مَا یُخْفِینَ مِن زِینَتِهِنَّ » یعنی «و پاهاى خود را [به گونه‏اى به زمین] نکوبند تا آنچه از زینتشان نهفته مى‏دارند معلوم گردد».

در زمان پیامبر(ص)،زنان اعراب،معمولاً خلخال به پا می کردند و برای این که به دیگران بفهمانند که خلخال قیمتی به پا دارند، پای خود را محکم بر زمین می کوفتند.البته امروزه به برکت! وجود شلوارهای پاچه کوتاه دیگر نیازی به این همه زحمت برای نمایش زینت ها نیست.

و در آخر نیز می فرماید :« وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِیعًا أَیُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ »

بر پایه ی این دستور، انسان های ناآکاه و مردان و زنان گمراه و هوس باز،اگر از گذشته ی گناه آلود خویش پشیمان گشته و راه بازگشت بپیمایند و با رعایت اصول تقوا و عفاف تصمیم بر اتخاذ روش صحیح و جبران گذشته بگیرند،آغوش پر مهر اسلام و عطوفت الهی همواره بر روی آنان باز است.

/ 0 نظر / 16 بازدید